Sazın Tınısı Köy Odalarında Yankılanıyor: Kars’ta Aşıklık Geleneği Yaşatılıyor
Tarihi ve kültürel zenginliğiyle öne çıkan Kars’ta, UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Listesi'nde yer alan aşıklık geleneği, köylerde tüm canlılığıyla yaşatılmaya devam ediyor. Yüzyıllardır usta-çırak ilişkisiyle kuşaktan kuşağa aktarılan bu sözlü edebiyat ve müzik geleneği, bölgenin toplumsal hafızasını diri tutan en önemli kültürel miraslar arasında bulunuyor.
Düğünlerden nişanlara, özel toplantılardan köy odalarına uzanan geniş bir alanda varlığını sürdüren aşıklık, Kars’ta sadece bir sanat değil; aynı zamanda bir kültürel aktarım, iletişim ve toplumsal yorum aracı olarak görülüyor. Halk, aşıkların sazıyla dile getirdiği deyişleri, destanları, hikayeleri ve özellikle hiciv dolu atışmaları ilgiyle dinleyerek hem eğleniyor hem de geçmişle bağ kuruyor.
Kars’ın Akyaka ilçesine bağlı Demirkent köyünde, Aşık Ayhan Şimşekoğlu ve Aşık Arif Gülcani köy kahvesini dolduran vatandaşlara unutulmaz anlar yaşattı. Usta aşıklar, lehçeleriyle süsledikleri Lebdeğmez (Dudakdeğmez) ve atışma örnekleriyle meclise renk kattı. Köydeki gençler ve çocuklar, ustaların performansını dikkatle izleyerek geleneğe olan ilgilerini gösterdi.
Köy odaları ise bu kültürün en otantik şekilde yaşadığı mekânlar olmayı sürdürüyor. Sobanın sıcaklığında bir araya gelen köylüler, adeta bir “mektep” havasındaki bu meclislerde genç aşıkların yetişmesine tanıklık ediyor. Tecrübeli aşıklar, çıraklarına makamları, ayakları, hikayeleri ve meclis adabını öğreterek geleneğin geleceğe aktarılmasını sağlıyor.
“Gelenek zorluklara rağmen ayakta”
Kentleşmenin ve modern yaşamın getirdiği değişimlere karşın Kars’ın köyleri bu kadim geleneğe sahip çıkmaya devam ediyor. Köylüler düğün ve özel günlerinde mutlaka bir aşık davet ederek hem geleneği yaşatıyor hem de aşıkları maddi ve manevi olarak destekliyor.
Kars’ın kültürel kimliğinin temel taşlarından biri olan aşıklık geleneği, sazın tınısıyla köylerde yankılanmayı sürdürüyor; sözün, sesin ve hikâyenin büyüsü insanları yeniden bir araya getiriyor.