Kars'ın Tarihi Mirası Deprem Riskine Karşı Ne Kadar Güvende? Bilimsel Çalışma Kitaplaştı

İstanbul Gedik Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü öğrencisi ve B Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı Güneş Alp Cengiz tarafından hazırlanan, Dr. Öğretim Üyesi Hasan Uğur Öncel'in akademik danışmanlığında yürütülen "Kars Çevresindeki Tarihi Eserleri Depremlere Karşı Ne Kadar Koruyoruz" adlı çalışma, Almanya merkezli dünyaca ünlü Lambert Academic Publishing tarafından kitap olarak yayımlandı.

Kars ve çevresindeki tarihi yapıların deprem güvenliği açısından mevcut durumunu bilimsel veriler ışığında ele alan eser, yalnızca akademik çevrelerde değil, uluslararası araştırmacılar arasında da dikkat çekti. Türkçe ve İngilizce olarak yayımlanan kitap, dünyanın farklı ülkelerindeki bilim insanlarının erişimine açılarak Kars'ın tarihi mirasını uluslararası akademik platformlara taşıdı.

Çalışmada, binlerce yıllık geçmişe sahip Kars'taki tarihi yapıların yalnızca kültürel miras değil, gelecek nesillere aktarılması gereken ortak değerler olduğu vurgulanıyor. Aktif fay hatlarının etkisi altındaki bölgede bulunan tarihi eserlerin depreme karşı dayanıklılığının bilimsel yöntemlerle incelenmesi ve gerekli güçlendirme çalışmalarının yapılmasının hayati önem taşıdığına dikkat çekiliyor.

Kitap kapsamında Kars'ta günümüzde kamu kurumu, okul ve çeşitli hizmet binaları olarak kullanılan çok sayıda tarihi yapının envanteri oluşturuldu. Yapıların kullanım amaçları, restorasyon süreçleri ve mevcut durumlarına ilişkin değerlendirmelere yer verilen çalışmada, yılların yıpratıcı etkisine rağmen ayakta kalmayı başaran eserlerin gelecekte de aynı güvenle varlıklarını sürdürebilmesi için kapsamlı koruma politikalarının geliştirilmesi gerektiği ifade edildi.

Araştırmacılar, tarihi yapıların deprem dayanıklılığı konusunda ilgili kurumlara resmi bilgi taleplerinde bulunduklarını ancak kapsamlı verilere ulaşamadıklarını belirtti. Bu durumun, tarihi yapıların deprem güvenliği konusunda daha fazla bilimsel çalışma ve kurumsal iş birliğine ihtiyaç duyulduğunu ortaya koyduğu ifade edildi.

Eserde ayrıca Kars'ın MÖ 4000-5000 yıllarına uzanan köklü tarihi, Hurilerden Urartulara, Selçuklulardan Osmanlı Devleti'ne kadar birçok medeniyete ev sahipliği yaptığı anlatılıyor. Özellikle Rus döneminden günümüze ulaşan mimari yapıların kentin kimliğinin önemli parçaları olduğu belirtilirken, bu eserlerin korunmasının yalnızca restorasyonla sınırlı kalmaması gerektiği, deprem riskine yönelik mühendislik analizleri ve güçlendirme uygulamalarının da hızla hayata geçirilmesinin önemine vurgu yapılıyor.

Lambert Academic Publishing tarafından yayımlanan kitap, Kars'ın tarihi yapılarını mimari özellikleri, yapı malzemeleri ve tarihsel süreç içerisindeki dönüşümleriyle ele alırken, bu eşsiz mirasın gelecek kuşaklara güvenle aktarılması için farkındalık oluşturmayı amaçlıyor.

Araştırma, uluslararası bilim ağı ResearchGate üzerinde de dikkat çekici bir ilgi gördü. Eserin, 2025 yılında yayımlanan araştırma içerikleri arasında yüzde 96'nın üzerinde bir okur etkileşim puanına ulaşması, çalışmanın akademik çevrelerde gördüğü ilgiyi ortaya koydu.

Hasan Uğur Öncel ve Güneş Alp Cengiz, hazırladıkları kitabın hem kamuoyunda tarihi eserlerin korunmasına yönelik farkındalığı artırmasını hem de Kars'ın zengin kültürel mirasının deprem riskine karşı daha güçlü şekilde korunmasına katkı sağlayacak yeni bilimsel ve idari çalışmaların önünü açmasını hedeflediklerini belirtti.