Asırlık Nal Harekete Geçmeli: Gemli Tabya Turizme Kazandırılmayı Bekliyor!
Kars'ta at nalı şeklindeki özgün mimarisiyle dikkat çeken, Osmanlı dönemine ait 200 yıllık Gemli Tabya, ilgisizlik nedeniyle her geçen gün biraz daha yıkılıyor. Osmanlı-Rus ve Osmanlı-Ermeni savaşlarında aktif olarak kullanılan ve Türkiye'de benzeri neredeyse bulunmayan bu tarihi yapı, restore edilerek turizme kazandırılmayı bekliyor.
Hilal ve nal şeklindeki yapısıyla askeri mimarinin nadide örneklerinden biri olan Gemli Tabya, 1854 yılında Kerim Paşa tarafından yaptırıldı. Kadın hapishanesi olarak da kullanıldığı bilinen tabya, 1855 ve 1877-78 Osmanlı-Rus savaşlarında, ayrıca 1918-1920 Osmanlı-Ermeni Savaşı'nda aktif olarak görev yaptı. Bugün ise kaderine terk edilmiş durumda.
"Kars’ın gizli hazinesi yok oluyor"
Kars Kültür ve Turizm Uzmanı Mehmet Duman, Gemli Tabya’nın kentin turizm potansiyeli açısından çok önemli bir yere sahip olduğunu vurgulayarak şunları söyledi:
"Kars, kültür turizmi kaynakları açısından Türkiye’nin en zengin şehirlerinden biri. 49 tabya ile Türkiye’de eşi benzeri olmayan bir askeri mirasa sahibiz. Bunlardan bazıları Harp Müzesi ve Peynir Müzesi olarak restore edilerek turizme kazandırıldı. Gemli Tabya ise mimari özgünlüğü, tarihi derinliği ve konumuyla ayrı bir değer taşıyor. Mimarlık öğrencileri, tarihçiler ve turistler için eşsiz bir durak olabilir."
Duman, tabyanın sadece restore edilerek korunmakla kalmayıp, müze, sanat galerisi ya da kültürel sergi alanı olarak değerlendirilmesinin, Kars’a hem ekonomik hem de kültürel katkılar sağlayacağını belirtti.
"Tarihi miras, geleceğe taşınmalı"
At nalı şeklindeki formu ile hem işlevsel hem de estetik bir mühendislik örneği sunan Gemli Tabya, aynı zamanda Kars’ın askeri geçmişine ışık tutuyor. Ancak yıllardır süregelen ilgisizlik, yapının birçok bölümünün yıkılmasına neden oldu. Duvarları çatlamış, iç kısımları harabeye dönmüş durumda.
Bölge halkı ve turizmciler, bu benzersiz yapının kaderine terk edilmemesi, Kars’ın tarihi ve kültürel mirasına kazandırılması gerektiğini savunuyor.
"Yeni bir turistik rota doğabilir"
Kars; Ani Harabeleri, Çıldır Gölü, Sarıkamış Kayak Merkezi gibi önemli turizm noktalarına sahip. Gemli Tabya’nın bu rota içerisine dahil edilmesiyle şehirdeki turistik çeşitliliğin artması, ziyaretçi sayısının yükselmesi bekleniyor.
Uzmanlar, tabyanın çevresine seyir terasları, yürüyüş yolları ve rehberli turlar eklenmesiyle hem yerli hem de yabancı turistlerin ilgisini çekecek yeni bir cazibe merkezi yaratılabileceğini belirtiyor.